Franz Josef heli hike: wat het is, wat het kost en of je het moet boeken

De term dekt veel en verbergt hoe de dag eruitziet. Een Franz Josef heli-hike is geen helikoptervlucht met een wandeling eraan vast. Het is een begeleide gletsjerwandeling waarbij de helikopter als skilift wordt gebruikt, omdat er geen andere manier is om bij het startpunt van de wandeling te komen.

De dag verloopt zo. Je arriveert ongeveer een uur voor vertrek bij de basis en besteedt het grootste deel van dat uur aan het passen van materiaal: stijve laarzen die geschikt zijn voor stijgijzers, een waterdicht jack, overbroek en een kleine rugzak. Stijgijzers krijg je in een tas — die trek je pas boven aan.

De vlucht duurt vijf minuten en is het minst interessante deel van de dag, wat een vreemde opmerking is over een helikopter. Omhoog over het eindfront, over het grijze puin dat de gletsjer heeft achtergelaten, langs de ijsval, en neer op een vlak stuk firn.

Daarna vertrekt hij. Dat is het moment dat iedereen achteraf beschrijft: de machine stijgt op, het geluid verdwijnt ermee, en je staat op een gletsjer met een gids, een ijsbijl en geen andere weg naar beneden dan dat iemand je komt ophalen.

Twee tot tweeënhalf uur later gebeurt dat.

Met stijgijzers loop je platvoets en iets wijder, en de eerste tien minuten voel je je belachelijk. Daarna klikt het, en vervolgens kun je bijna overal komen waar de gids treden heeft gehakt.

Dat is wat niemand noemt: de route wordt elke dag opnieuw uitgehakt. Er stond vanmorgen om zeven uur iemand boven met een bijl, want de route van vorige week is verschoven. Een gletsjer is een rivier die toevallig vast is, en het oppervlak reorganiseert zich continu.

Waar je doorheen loopt, afhankelijk van het seizoen en de dag:

Drukruggen. IJs muren zo hoog als een kamer, opgeworpen waar de gletsjer tegen zichzelf wordt samengedrukt. Je loopt ertussen door gangen.

Gletsjermolens. Verticale schachten waar smeltwater in de gletsjer verdwijnt en niet meer terugkomt. Je komt er niet bij in de buurt; je bekijkt ze vanaf een veilige afstand en denkt er de rest van de dag over na.

Gletsjerspleten. Sommige stap je over, andere loop je omheen, en een paar zijn zo breed dat de gids een route naar beneden in de spleet hakt en aan de andere kant weer omhoog.

De tunnels. Blauwe gangen die door smeltwater zijn uitgesleten, twee meter ijs boven je hoofd, van buitenaf verlicht zodat het geheel gloeit in een kleur die nergens anders bestaat. Deze zijn seizoensgebonden en dat is de reden dat mensen boeken van februari tot april.

Meer dan een eeuw lang liepen begeleide groepen vanaf de dalbodem de Franz Josef-gletsjer op. Foto's uit de jaren tachtig tonen rijen mensen aan de voet van de ijsval. Dat is voorbij.

In 2012 stortte het front van de gletsjer in, waarbij zo'n zeventig meter ijs van de voorkant afkalvde en er een gat ontstond waar de toegangsroute liep. Voetgangerstoegang werd gesloten en is nooit meer heropend. De gletsjer trekt zich sindsdien steeds verder terug, en de dalwandeling vanaf de parkeerplaats eindigt nu bij een met touwen afgezet uitkijkpunt, ruwweg een kilometer voor het huidige gletsjerfront.

Dit is om één praktische reden belangrijk. Veel bezoekers komen met een verouderd beeld in hun hoofd: de helikopter als luxe upgrade, de wandeling als budgetversie. Die budgetversie bestaat niet. Er is een Franz Josef-helikopterwandeling, er is een panoramavlucht, en er is een uitzicht van een afstand.